Hipoteka zabezpiecza wierzytelność. To właśnie na jej mocy wierzyciel hipoteczny ma prawo domagać się zaspokojenia z nieruchomości przez dłużnika hipotecznego. Zabezpiecza jednak tylko pieniężne wartości i musi być wyrażona w pieniądzach. Poza tym, jeśli pożyczka, czy też kredyt, jest wierzytelnością zabezpieczaną, nosi miano pożyczki hipotecznej lub kredytu hipotecznego. Wpis do księgi wieczystej posiada charakter konstytutywny, co oznacza, że wraz z nim powstaje hipoteka. Istnieje hipoteka przymusowa, która powstaje bez woli dłużnika hipotecznego i umowna. Szczególną postacią hipoteki jest hipoteka łączona.
Obciąża ona kilka nieruchomości, a wierzyciel może domagać się zaspokojenia z dowolnej nieruchomości spośród obciążonych. Hipoteka kaucyjna zaś zabezpiecza wierzytelności o nieokreślonej wartości, które istnieją, a także które mogą zaistnieć w przyszłości. Hipoteka odwrócona jest umową, bądź transakcją, która zawierana jest między osobą prawną, zazwyczaj instytucją finansową, a osobą fizyczną. Dzięki niej można uwolnić zamrożony w nieruchomości kapitał. Hipoteka wygasa, gdy dłużnik hipoteczny złoży daną kwotę do depozytu sądowego i zrzeka się prawa do odebrania jej. Wtedy należy też złożyć wniosek o wykreślenie jej z księgi wieczystej. Zdarza się, że hipoteka zostaje przez pomyłkę wykreślona z księgi bez podstawy prawnej. Wtedy traci ona ważność dopiero po upływie dziesięciu lat.
Lokalnym podatkiem, który pobiera samorząd gminny, jest podatek od nieruchomości. Jak sama nazwa wskazuje przedmiot opodatkowania to posiadanie pewnych nieruchomości, a mianowicie, gruntów, budynków, części budynków, nie tylko mieszkalnych, ale także tych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Użytki rolne, a także zalesione obszary, nie są opodatkowane.
Nieruchomości, które są zajęte na działalność oświatową są również zwolnione z podatku. Podstawą opodatkowania w przypadku gruntów jest ich powierzchnia. Jeśli natomiast chodzi o nieruchomości lokalowe i budynkowe, to pod uwagę brana jest ich powierzchnia. Przedsiębiorcy mogą być zwolnieni z podatku od nieruchomości w przypadku, gdy uzyskają status centrum badawczo-rozwojowego. Rada gminy ma prawo do wprowadzenia innych zwolnień z podatku. Podatek płacony jest w czterech ratach, w terminie do piętnastego dnia następujących miesięcy: marca, maja, września, listopada. W przypadku przedsiębiorstw, spółek niemających osobowości prawnej, jednostek organizacyjnych AWRSP i PGL Lasy Państwowe podatek jest płacony przez cały rok, do 15 dnia miesiąca.